İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, 2026 Nobel Fizik Ödülü’nü IceCube Nötrino Gözlemevi’nin kurulmasındaki belirleyici katkıları ve yüksek enerjili astrofiziksel nötrinoların keşfi nedeniyle Francis Halzen’e verdi. Wisconsin-Madison Üniversitesi'nde görev yapan 82 yaşındaki Belçika asıllı Amerikalı teorik fizikçi Halzen, 12 milyon İsveç kronu tutarındaki ödülün tek sahibi oldu.
Halzen’in 1988 yılında ortaya koyduğu fikre dayanan ve 2011'de tamamlanan IceCube, Antarktika buzulunun 1,5 ila 2,5 kilometre derinliğindeki bir kilometreküplük buz kütlesini dedektör olarak kullanıyor. Gözlemevi, 86 dikey kabloya yerleştirilmiş 5.160’tan fazla Dijital Optik Modül sayesinde, nötrinoların atom çekirdekleriyle etkileşimi sonucu ortaya çıkan ikincil parçacıkların oluşturduğu Çerenkov ışımasını hassasiyetle kaydediyor.
Elektriksel yükü bulunmayan nötrinolar, uzaydaki manyetik alanlardan veya yıldızlararası bulutlardan etkilenmeden kaynaklarından Dünya’ya kadar doğrusal bir hatta ulaşıyor. IceCube verileri; blazarlar, aktif galaksi çekirdekleri ve Samanyolu diskinden gelen nötrinoları saptayarak yüzyılı aşkın süredir araştırılan kozmik ışın kaynaklarının netleştirilmesini ve nötrino astronomisinin ilerlemesini sağlıyor.
KAYNAK: arstechnica.com