Harvard Üniversitesi ve çeşitli kurumlardan araştırmacılar, yalıtılmış kuantum sistemlerinin geçmiş durumlarına ve ilk evrelerine ait kalıcı istatistiksel izler barındırdığını belirledi. Physical Review X dergisinde yayımlanan çalışmada geliştirilen kuramsal çerçeve, klasik kaotik sistemlerin aksine kuantum sistemlerinin başlangıç koşullarını tamamen unutmadığını gösterdi ve bu kalıcı izleri "kuantum doğum lekesi" olarak tanımladı.
Araştırma ekibi, sistemin simetrilerinden kaynaklanan evrensel bir bellek faktörü ile erken dönem tekrarlarından doğan canlanma faktörünü içeren iki aşamalı bir matematiksel model sundu. Stadyum biçimli bir muhafaza içindeki parçacık hareketleri üzerinde yapılan bilgisayar simülasyonları, kuantum durumlarının belirli bir süre içinde tüm faz uzayını tarayamaması durumunda geçmişine dönme olasılığının rastgele durumlara kıyasla yüksek kaldığını doğruladı.
Çalışmanın kıdemli yazarı Joonas Keski-Rahkonen, bu bulguların termodinamiğin temelini oluşturan ergodiklik varsayımını kuantum ölçeğinde yeniden yapılandırdığını belirtti. Ekip, kuantum izi olgusunu genelleyen bu çerçeveyi çok parçacıklı sistemler, açık kuantum yapıları ve yeni nesil kuantum teknolojileri kapsamında incelemeyi planlıyor.
KAYNAK: phys.org